Heeft u te maken met eczeem? Dit kan een grote impact hebben op uw dagelijks leven door de vele ongemakken die het met zich meebrengt. De huidaandoening is zichtbaar voor andere mensen en kan daardoor leiden tot schaamte. Daarnaast spelen jeukklachten te pas en te onpas op, waardoor de kwaliteit van slaap negatief wordt beïnvloed. Dit heeft vaak zowel impact op de persoon met het eczeem, als op eventuele gezinsleden.
Kenmerken van eczeem
Eczeem is een niet-besmettelijke huidaandoening met een wisselend beloop. Er bestaan veel verschillende vormen van eczeem. De huidklachten kunnen overal op het lichaam voorkomen, in gelaat, op handen en voeten. Vaak komt eczeem voor in de plooien van ellebogen en knieën.
Eczeem is een verzamelnaam voor huidziekten met vaak eenzelfde soort huiduitslag. Het is een chronische huidaandoening, die kan wisselen in ernst. Bij eczeem heeft u huidafwijkingen op uw huid die jeuken. Als u een lichte huid heeft, zijn de plekken rood. Als u een getinte of donkere huid heeft, zijn ze donkerder. Ook kunnen er schilfers, bultjes, kloofjes of korstjes zijn.
Oorzaak van eczeem
Waarom bij iemand eczeem ontstaat, is niet precies bekend. Bij eczeem is de huidbarrière verstoord en dit zorgt ervoor dat de huid minder goed vocht vasthoudt, sneller uitdroogt en daardoor minder goed beschermt tegen schadelijke stoffen van buitenaf. De huid wordt droog en schilferig. Voor het ontstaan van eczeem is niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen, de erfelijke aanleg (ook wel atopische constitutie genoemd) is de belangrijkste, maar interne en externe factoren spelen ook een rol.
Factoren van invloed op de huid en eczeem:
- klimaatfactoren, zoals droge lucht
- ziekte, stress en emotionele spanning
- huidbacteriën
- water, zeep en schuimende producten
- transpireren
- wol of schurende kleding
- afwas- en schoonmaakmiddelen
Behandeling van eczeem
Voor veel mensen is eczeem een tijdelijk verschijnsel dat vanzelf weer overgaat, maar voor anderen is eczeem een chronische of terugkerende huidaandoening die een ernstige invloed kan hebben op het dagelijkse leven. Eczeembehandelingen zijn gericht op het verminderen van de symptomen van eczeem, zoals een droge huid, ontstekingsreacties en jeuk. De behandeling bestaat voornamelijk uit zalftherapie, zowel met neutrale zalven en crèmes als met lokale corticosteroïden of immuunsysteemmodulerende middelen. Aanvullend daarop zijn er nog behandelmogelijkheden zoals verbandmiddelen, lichttherapie, antibiotica en afweeronderdrukkende medicijnen.
Afhankelijk van de ernst van het eczeem zijn er verschillende behandelmogelijkheden:
- Neutrale zalven (emollientia): De huid bij mensen met eczeem kan droog of zelfs extreem droog zijn, waardoor deze gevoelig is voor jeuk. Een droge eczeemhuid is niet in staat om zelf vocht vast te houden en om voldoende huidvet aan te maken. Een neutrale vette zalf of crème helpt het vochtgehalte van de huid te verbeteren. Een neutrale zalf is de basisbehandeling bij eczeem.
- Hormoonzalven en -crèmes: Actieve eczeemplekken worden veelal behandeld met hormoonzalven en crèmes. Deze middelen bevatten een medicijn dat is afgeleid van het lichaamseigen hormoon cortisol en worden ook wel corticosteroïden genoemd. Hormoonzalven onderdrukken de ontstekingsprocessen in de huid en daardoor de verschijnselen van het eczeem, zoals roodheid en schilfering.
- Immuunsysteemmodulerende zalf en crème: Sinds enkele jaren zijn er nieuwe zalven en crèmes geïntroduceerd die de ontstekingsreactie van eczeem remmen en die geen corticosteroïd bevatten. Dit zijn bijvoorbeeld tacrolimuszalf en pimecrolimuscrème.
- Antihistaminica: Bij jeuk kan het slikken van sommige antihistaminica verlichting brengen. Histamine is een stof die opgeslagen ligt in het lichaam en vrijkomt doordat het lichaam geprikkeld wordt. Het vrijkomen van histamine zorgt ervoor dat kleine bloedvaatjes wijder worden en dat er vocht uit lekt. Hierdoor wordt de huid rood en gaat jeuken. Antihistaminica kunnen een remmende werking hebben op jeuk.
- Koolteerproducten: Teerzalf werkt ontstekingsremmend, jeukstillend en verkoelend.
- Antibiotica: Huid die door eczeem is aangedaan, heeft een grotere kans om met bacteriën geïnfecteerd te raken. Een licht geïnfecteerde huid kan worden behandeld door het tijdelijk met ontsmettende crème of antibioticazalf in te smeren. Als de infectie uitgebreid is, kan een tablettenkuur met antibiotica nodig zijn.
- Verbandmiddelen: Bij matig en ernstig eczeem kunnen eventueel speciale verbandmiddelen worden gebruikt, ter afdekking en fixatie van zalftherapie. Rompers, luierpakjes, broeken, shirts, verbandhandschoenen en verbandsokken behoren tot de mogelijkheden. Het verband beschermt de beschadigde huid, vermindert irritatie en jeuk, en voorkomt krabben.
- UV-lichttherapie: Zonlicht kan een positieve invloed hebben op eczeem. De reden hiervoor is dat zonlicht, specifiek het ultraviolette deel, de ontstekingsreactie van het eczeem vermindert. Bij deze mensen kan ultravioletlichttherapie (PUVA of UVB) worden ingezet.
- Immunosuppressiva: Bij zeer ernstig of hardnekkig eczeem kan de dermatoloog afweeronderdrukkende medicijnen voorschrijven, zoals bijvoorbeeld prednison, ciclosporine, azathioprine, mycofenolzuur, methotrexaat of een biological. Deze medicijnen werken sterker dan zalven, maar kunnen meer bijwerkingen hebben. De dermatoloog schrijft deze medicijnen alleen voor als het eczeem zeer ernstig is en smeren onvoldoende helpt.
Huid- en productadvies
Een goede verzorging van de huid gaat verergering van het eczeem tegen. Ga daarom niet te vaak en te lang in bad of onder de douche, en zet de temperatuur van het water niet te hoog. Gebruik zo min mogelijk zeep, liever een bad- of doucheolie, en smeer de huid meerdere keren per dag in met een goede neutrale basiszalf.
Een goede zalf houdt het vet- en vochtgehalte van de huid op peil. Doe, als u gaat afwassen, handschoenen aan, zodat uw huid niet geïrriteerd raakt en verder uitdroogt. Houd uw nagels goed kort, zodat u de schade bij krabben vermindert. Probeer afleiding te zoeken wanneer u de neiging hebt om te krabben. Stop niet te vroeg met de behandeling. Het kan soms lijken alsof het eczeem weg is, maar niets is minder waar. Meestal duurt het 4 tot 5 maanden voordat het eczeem onder controle is, volg dus het schema dat samen met de arts opgesteld is.
Wat kunt u zelf doen?
- Probeer watercontact zoveel mogelijk te beperken
- Douche niet te lang en niet te heet
- Vermijd uitdrogende huidverzorgingsproducten als zeep
- Gebruik een goede (neutrale) basiszalf
- Voorkom krabben aan uw huid en houd uw nagels goed kort
- Zoek uit of u eventueel een erfelijke aanleg hebt voor eczeem (atopische constitutie genoemd: dit betreft een ziektebeeld waarbij in wisselende mate hooikoorts, astma, galbulten of eczeem kan voorkomen). Indien u een aanleg heeft voor eczeem, is het preventief beschermen van de huid belangrijk: minder douchen, minder zeep en gebruik zo nodig verzorgende zalven en crèmes.
Wat doet de dermatoloog?
De dermatoloog stelt vast om welke vorm van eczeem het gaat en welke factoren de klachten uitlokken. Daarna stelt de dermatoloog samen met u een behandelplan op dat past bij de ernst van de klachten. Dat kan bestaan uit het voorschrijven van zalven en crèmes, het inzetten van lichttherapie of, bij zeer ernstig eczeem, medicijnen die de afweer onderdrukken. Ook geeft de dermatoloog advies over de dagelijkse huidverzorging en over het voorkomen van nieuwe klachten. De huid wordt regelmatig gecontroleerd, zodat de behandeling zo nodig kan worden aangepast.
